Na początku 2026 roku w życie mają wejść obszerne zmiany w podatkach dochodowych i innych ustawach fiskalnych. Choć w uzasadnieniu projektu pojawiają się hasła o „uszczelnieniu systemu” oraz „sprawiedliwości podatkowej” (art. 84 Konstytucji), w praktyce nowe regulacje mogą stać się poważnym wyzwaniem dla sektora MŚP.

Jeśli Sejm uchwali projekt jeszcze jesienią 2025 r., przedsiębiorcy otrzymają zaledwie kilka miesięcy na przygotowania. Biorąc pod uwagę zakres i złożoność reformy, to bardzo mało czasu. Michał Pomorski, adwokat z kancelarii, Pomorski Tax Legal Finance wskazuje szczególnie pięć obszarów ryzyka:

• 17-procentowy ryczałt dla usług na rzecz spółek powiązanych,
• ograniczenie ulgi mieszkaniowej,
• przecięcie ścieżek leasingowo–darowiznowych,
• redefinicję IP BOX,
• nową, cyfrową sprawozdawczość CIT (JPK_CIT).

Ryczałt 17% dla powiązanych podmiotów

Najwięcej emocji budzi pomysł, by przedsiębiorcy świadczący usługi na rzecz własnych spółek (osobowych lub kapitałowych), w których są wspólnikami albo członkami zarządu, płacili ryczałt w wysokości 17%. Zmiana dotyczy szerokiej grupy usług, takich jak:

• doradztwo, reklama, badania i usługi projektowe,
• działalność architektoniczno-inżynierska,
• R&D (badania i rozwój),
• obsługa i wynajem nieruchomości,
• handel oraz roboty budowlane.

Konsekwencje praktyczne:

• w handlu podatek wzrośnie z 3% do 17%,
• w budownictwie – z 5,5% do 17%,
• wynajem lokalu spółce – z 8,5% lub 12,5% do 17% od pierwszej złotówki.

To oznacza skok obciążeń rzędu 100–600%, bez prawa do uwzględnienia kosztów. Szczególnie dla branż niskomarżowych taka zmiana może być nie do udźwignięcia.

Ulga mieszkaniowa – nowe zasady

Do tej pory sprzedaż nieruchomości przed upływem 5 lat od nabycia była wolna od PIT, jeśli środki ze sprzedaży w ciągu 3 lat przeznaczono na cele mieszkaniowe. W praktyce obejmowało to również zakupy mieszkań dla dzieci czy lokali przeznaczonych na wynajem. Projekt nowelizacji zmienia definicję „własnych potrzeb mieszkaniowych”. Ministerstwo Finansów wskazuje, że ulga będzie przysługiwała tylko wtedy, gdy podatnik faktycznie nie posiada innego lokalu mieszkalnego.

Praktyczne skutki:

• podatnik sprzedaje większe mieszkanie, kupuje mniejsze dla siebie i dwie kawalerki dla dzieci – ulga przepada,
• w takim przypadku od dochodu trzeba będzie zapłacić 19% PIT,
• oznacza to odejście od dotychczasowej neutralności podatkowej w rodzinnych decyzjach mieszkaniowych i wprowadzenie zasady „jednego dachu nad głową”.

To fundamentalna zmiana filozofii systemu – a nie tylko techniczne „uszczelnienie”.

Koniec optymalizacji leasingowo–darowiznowych

Dotychczas przedsiębiorcy chętnie korzystali ze schematu: leasing → wykup prywatny → darowizna w rodzinie → sprzedaż bez PIT.
Obecne przepisy pozwalają, aby po pół roku od darowizny sprzedaż była zwolniona z podatku dochodowego. Po zmianach:

• obdarowany, który sprzeda przedmiot w ciągu 3 lat od darowizny, będzie musiał zapłacić PIT,
• oznacza to faktyczne „uwiązanie” rodzin na 3 lata,
• konsekwencją będzie osłabienie rynku używanych aut poleasingowych, na którym taki schemat był szczególnie popularny.

Redefinicja IP BOX

Nowelizacja przewiduje poważne ograniczenia w zakresie ulgi IP BOX. Zmiany obejmują:

• włączenie dochodów z IP BOX do podstawy 4-procentowej daniny solidarnościowej (dla dochodów powyżej 1 mln zł rocznie),
• ograniczenie prawa do korzystania z ulgi tylko dla podatników zatrudniających co najmniej 3 osoby na pełny etat (przez min. 300 dni w roku)  lub ponoszących porównywalne koszty wynagrodzeń współpracowników.

Efekt ulga staje się dostępna głównie dla większych podmiotów, mikroprzedsiębiorcy i freelancerzy z sektora B+R zostają wykluczeni z systemu.

B2B pod lupą PIP

Od 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy otrzyma prawo do administracyjnego stwierdzania, że dana umowa B2B albo zlecenie w rzeczywistości jest stosunkiem pracy. Najważniejsze skutki decyzji inspektora:

• natychmiastowa wykonalność w zakresie prawa pracy (m.in. wynagrodzenie, urlopy, e-akta, zgłoszenie do ZUS),
• przedsiębiorca zostanie potraktowany jak pracodawca,
• kwestie podatkowo–składkowe będą rozliczane po zakończeniu postępowania odwoławczego.

Taki mechanizm może prowadzić do masowej reklasyfikacji kontraktów B2B w administracyjnym trybie.

JPK_CIT – cyfrowa sprawozdawczość

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje nowy standard raportowania CIT.

Harmonogram wdrożenia:

• od 2025 r. – największe podmioty (podatkowe grupy kapitałowe i firmy z przychodem powyżej 50 mln euro),
• pierwszy plik trzeba złożyć w marcu 2026 r. za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 r.,
• od 2026 r. – obowiązek obejmie kolejne grupy (w tym podatników CIT i PIT prowadzących księgi rachunkowe),
• od 2027 r. – wszyscy pozostali podatnicy.

Zakres danych w JPK:

• dane kontrahentów wraz z kodem kraju i (od 2026 r.) numerem NIP,
• identyfikatory faktur z KSeF,
• znaczniki podatkowe na poziomie kont księgowych (różnice bilans/podatek),
• osobne struktury dla środków trwałych i wartości niematerialnych.

Konsekwencje dla firm:

• konieczność kosztownych wdrożeń w systemach ERP i księgowości,
• obowiązek mapowania planu kont do znaczników podatkowych,
• ryzyko sankcji w przypadku niespójności danych z KSeF lub błędów struktury.

Zmiany obowiązujące od 2025 r.

Choć największa fala zmian nadejdzie w 2026 roku, od stycznia 2025 r. weszły w życie liczne nowelizacje w VAT, PIT, CIT i podatku od nieruchomości.

VAT

• Zwolnienie podmiotowe także dla firm zagranicznych – co stawia polskich drobnych przedsiębiorców w trudniejszej sytuacji wobec zagranicznej konkurencji.
• Procedura marży zawężona – galerie i rynek sztuki odczują ograniczenia w imporcie i zakupach dzieł bezpośrednio od twórców.
• System kaucyjny – nowe obowiązki ewidencyjne obejmują nie tylko producentów, ale także podmioty reprezentujące.
• 8% VAT na nawozy, środki ochrony roślin i pasze – od kwietnia 2025 r. obowiązują nowe, szczegółowe definicje branżowe.
• Integracja kasy z terminalem odwołana – przepisy zostały uchylone, co pokazuje legislacyjny chaos.

CIT

• Indywidualne stawki amortyzacji – dostępne wyłącznie dla inwestycji w gminach o wysokim bezrobociu i niskiej zamożności. Kryteria są bardzo wąskie i trudne do spełnienia.

PIT

• Metoda kasowa dla przychodów – część firm może rozliczać przychody dopiero po otrzymaniu zapłaty. Ulga dla płynności, ale z licznymi wyjątkami.
• Straty do odliczenia – można je teraz kompensować także w ryczałcie z najmu prywatnego i sprzedaży produktów rolnych lub zwierzęcych.

Podatek od nieruchomości

• Nowe definicje – budynku, budowli i obiektu budowlanego. Od 2025 r. to już nie tylko fundamenty i dach, ale też instalacje oraz wymóg robót budowlanych. Katalog budowli rozpisano szczegółowo w ustawie – wprost obejmuje elektrownie, magazyny energii czy fundamenty pod maszyny. 
• Obiekty małej architektury i trwały związek z gruntem – pergole, grille, wiaty rowerowe i place zabaw formalnie objęto przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Definicja „trwałego związku” jest szeroka i może prowadzić do sporów. Jeśli obiekt zostanie potraktowany jako budowla, podatek wyniesie 2% od wartości (np. wiata o wartości 50 tys. zł = 1 000 zł rocznie).
• Garaże jako część mieszkalna – pomieszczenia na pojazdy w budynkach mieszkalnych zostały zrównane z częścią mieszkalną.
  • Dzięki temu garaż w bryle domu/bloku liczony jest stawką mieszkalną (np. ok. 8 zł/m² rocznie).
  • Alternatywa, gdy garaż traktowany jest jako osobny lokal użytkowy: podatek nawet ~22 zł/m².
  • Jeszcze gorzej, jeśli uznany zostanie za budowlę – wtedy 2% od wartości (np. garaż wart 100 tys. zł = 2 000 zł rocznie).
  • Różnice są więc drastyczne: kilkanaście złotych vs kilkaset czy kilka tysięcy rocznie.

 Źródło: www.pomorski.pl